Er zijn beleidskeuzes die op papier “technisch” lijken, maar in scholen meteen voelbaar worden. De geplande btw-verhoging op afhaalmaaltijden met beperkte houdbaarheid, van 6% naar 12%, is er zo één. Voor wie af en toe frietjes haalt, is dat vervelend. Voor scholen is het veel meer dan dat: ook schoolmaaltijden dreigen duurder te worden. En in tegenstelling tot wat sommigen graag suggereren, blijft die meerkost niet “ergens in de keten hangen”. Ze loopt in één rechte lijn door: leverancier → school → ouders.

Refterrealiteit

Wie met ouders praat, weet dat warme schoolmaaltijden al lang geen luxe meer zijn. Voor sommige gezinnen is het een noodzakelijke ondersteuning: een kind dat minstens één volwaardige maaltijd per dag krijgt, zonder dat ouders elke ochtend moeten puzzelen met tijd, werkuren en budget.

Een btw-verhoging van 6 naar 12% lijkt “maar” zes procentpunten. Maar in de praktijk is het een extra kost die zich opstapelt: per maand, per schooljaar, per gezin met meerdere kinderen. En net dát maakt het sociaal explosief: het gaat niet over een theoretisch percentage, maar over de ouderfactuur.

Domino-effect: de sector voelt het eerst, ouders betalen het laatst

Dat de sector dit voelt, staat buiten kijf, en zelfs onmiddellijk.

Cateraars en leveranciers werken met contracten, personeelskosten en dure grondstoffen. Als je daar een hogere btw bovenop zet, krijg je margedruk, heronderhandelingen en extra administratie. Maar scholen zijn geen buffer met eindeloze reserves. Wanneer de kost stijgt, moet een school kiezen tussen twee kwaden: doorrekenen of besparen op kwaliteit en portie. Hoe je het ook draait of keert: uiteindelijk belandt de rekening bij de ouders.

Dat is precies waarom ik dit dossier op 29 januari 2026 in de Provincieraad West-Vlaanderen expliciet heb aangekaart. Laat je dit stil doorsijpelen naar gezinnen, of neem je als overheid verantwoordelijkheid?

Het antwoord van de deputatie was op dat punt onthullend. Men bleef voorlopig bij “afwachten”, maar tegelijk werd bevestigd wat iedereen op het terrein al wist: een eventuele meerkost zal worden doorgerekend aan de ouders. Met andere woorden: men ziet de factuur aankomen, men erkent dat ze naar gezinnen gaat, maar men kiest voor stilstand.

Voor het PTI werd bovendien bevestigd dat men werkt met een externe cateraar. Volgens de deputatie zouden kwaliteit en porties behouden blijven. Dat klinkt geruststellend, maar het blijft een belofte zonder plan: als de kost stijgt, moet iemand betalen, en men heeft net gezegd wie dat zal doen.

En dan is er de essentie: op mijn expliciete vraag of de deputatie via koepels of partners formeel zal vragen om schoolmaaltijden buiten een btw-verhoging te houden, kwam geen antwoord. Geen initiatief, geen signaal, enkel: afwachten.

Fiscale kafka: “vers” wordt duurder, terwijl alternatieven buiten schot blijven

Alsof de sociale impact niet volstaat, is er ook de logica achter de maatregel. De afbakening draait rond beperkte houdbaarheid: net maaltijden die vers bereid zijn, komen sneller in het hogere tarief terecht. Het gevolg is pervers: wat je net wil stimuleren, degelijke, vers bereide maaltijden, wordt fiscaal zwaarder belast, terwijl industriële alternatieven goedkoper kunnen blijven. Het beleid geeft zo een verkeerd signaal: niet “kies evenwichtig en vers”, maar “kies wat langer in het rek ligt”.

Twee snelheden

In de refter vertaalt dit zich razendsnel naar ongelijkheid. Sommige gezinnen zullen blijven betalen. Andere gezinnen haken af. En dat zijn net de gezinnen die je met elk onderwijsbeleid zegt te willen ondersteunen.

Nu is het moment om bij te sturen

Als de overheid meent dat warme schoolmaaltijden een maatschappelijke meerwaarde hebben, behandel ze dan ook zo.

1. Sluit school- en zorgmaaltijden expliciet uit van de verhoging.
2. Stop met onwerkbare definities die op het terrein voor chaos zorgen.
3. Wees eerlijk: dit is geen abstract debat, maar koopkrachtverlies voor gezinnen én druk op scholen en lokale leveranciers.

Een beleid dat beweert gezinnen te willen ondersteunen, maakt basisvoorzieningen niet duurder via een fiscale achterdeur. De sector voelt de klap eerst. Maar ouders betalen hem uiteindelijk volledig. En zolang overheden alleen “afwachten” en zelfs geen initiatief nemen om schoolmaaltijden uit te zonderen, is dit geen beleid. Het is doorschuiven.